Маңғыстау облысында есірткіге тәуелділіктің алдын алу, халық арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру және ақпараттық-түсіндіру жұмыстары қалай ұйымдастырылып жатқаны туралы Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Асхат Балықов айтып берді.

– Маңғыстау облысында есірткіге тәуелділіктің алдын алу жұмыстары қандай жоспар негізінде жүргізіліп жатыр?

– Қазіргі таңда Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 19 желтоқсандағы №1117 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасында нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі 2026–2028 жылдарға арналған кешенді жоспарды» іске асыру аясында жұмыс жүргізіп келеді.

Осы жоспарға сәйкес облыс аумағында халық арасында есірткіге тәуелділіктің алдын алу, есірткіні заңсыз пайдаланудың зияны туралы түсіндіру және салауатты өмір салтын қалыптастыру бағытында профилактикалық шаралар тұрақты түрде өткізіледі.

Негізгі мақсат – есірткіге тәуелділік мәселесі туындағаннан кейін ғана әрекет ету емес, оның алдын алу. Сондықтан түсіндіру жұмыстарына, әсіресе жастар мен балалар арасында профилактика жүргізуге ерекше мән беріледі.

– Биылдың алғашқы жартыжылдығында нақты қанша профилактикалық шара өткізілді?

– Есепті кезеңде Кешенді жоспарға сәйкес облыс бойынша барлығы 262 профилактикалық іс-шара ұйымдастырылып, өткізілді.

Олардың қатарында дәрістер, түсіндіру кездесулері, түрлі акциялар және ақпараттық-түсіндіру жұмыстары бар.

Бұл шаралар халықтың әртүрлі санаттарын қамтуға бағытталған. Яғни профилактика тек жастар арасында ғана емес, қоғамның басқа да топтары арасында жүргізіледі.

– Есірткіге тәуелділіктің алдын алуда дәрігерлердің жұмысы қандай?

– Бұл бағытта «Маңғыстау облыстық психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ МКК мамандары маңызды жұмыс атқарып келеді.

2026 жылдың алты айының қорытындысы бойынша орталықтың дәрігер-психиатр-наркологтарының қатысуымен 10 семинар, 12 дәріс, 5 дөңгелек үстел және 3 «Ашық есік күні» ұйымдастырылды.

Мамандар бұқаралық ақпарат құралдарына да шығып, 5 сұхбат берді. Сонымен қатар әлеуметтік желілерде есірткіге тәуелділіктің алдын алуға бағытталған 15 ақпараттық материал жарияланды.

Мұндай жұмыстардың маңызы зор. Себебі тұрғындар есірткінің адам денсаулығына және өміріне тигізетін зияны туралы сенімді ақпаратты медицина мамандарынан алуы керек.

– Профилактика тек денсаулық сақтау саласының мамандарымен шектеле ме?

– Жоқ. Бұл бағытта бірнеше мекеме мен ұйымның бірлескен жұмысы қажет.

Мысалы, 2026 жылғы 4 мамырдағы №800940000019/260058/00 мемлекеттік сатып алу туралы шарт негізінде «Облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы» медициналық мекемесі Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының мемлекеттік тапсырысы аясында тұрғындар арасында салауатты өмір салтын насихаттау жұмыстарын жүргізіп келеді.

Яғни есірткінің алдын алу жұмысы тек «есірткі қолданбау керек» деген түсіндірумен шектелмейді. Оның құрамына адамның денсаулығына жауапкершілікпен қарауы, салауатты өмір салтын ұстануы және зиянды әдеттерден аулақ болуы туралы ақпарат беру де кіреді.

– 2026 жылға қандай көлемде жұмыс жоспарланған?

– Басқарма басшысы бекіткен 2026 жылға арналған іс-шаралар жоспарына сәйкес жыл ішінде барлығы 656 іс-шара өткізу жоспарланған.

Оның ішінде 353 семинар-тренинг, 258 семинар, 9 спорттық іс-шара және 36 кеңес қарастырылған.

Бұл жұмыстарды жыл бойы жүйелі түрде жүргізу көзделген.

Ал 2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 160 іс-шара өткізілді. Оның ішінде 71 семинар, 75 семинар-тренинг, 2 спорттық іс-шара және 12 кеңес ұйымдастырылды.

Осы іс-шараларға 4600-ге жуық адам қатысты.

– Профилактикалық жұмыстар негізінен қай аудиторияға бағытталған?

– Іс-шаралар облыстың барлық қалалары мен аудандарында өткізіледі. Яғни бұл бағытта белгілі бір елді мекенмен немесе бір ғана әлеуметтік топпен шектелмейміз.

Профилактикалық жұмыстарға жоғары және техникалық-кәсіптік білім беру ұйымдарының студенттері, жалпы білім беретін мектептердің оқушылары, жазғы сауықтыру лагерлеріндегі балалар қатысады.

Сонымен бірге Белсенді ұзақ өмір сүру орталықтарының зейнеткерлері, мектепке дейінгі ұйымдардың тәрбиеленушілері және түрлі мекемелердің қызметкерлері де қамтылады.

Әр аудиторияға түсіндіру жұмыстары оның жасына және әлеуметтік ерекшелігіне қарай ұйымдастырылады.

– Балалар мен жасөспірімдер арасында бұл жұмыстың қандай ерекшелігі бар?

– Балалар мен жасөспірімдер – профилактикалық жұмыстың маңызды аудиторияларының бірі.

Оларға есірткі құралдары мен психотроптық заттардың денсаулыққа тигізетін зияны, тәуелділіктің салдары және салауатты өмір салты туралы ақпарат беріледі.

Бұл жерде басты мәселе – баланың есірткіге байланысты қауіптерді ерте түсінуі және дұрыс таңдау жасай алуы.

Сондықтан мектептерде, жазғы сауықтыру лагерлерінде және білім беру ұйымдарында ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.

– Жазғы сауықтыру лагерлерінде де профилактикалық шаралар өткізіле ме?

– Иә. Профилактикалық жұмыстар жазғы кезеңде де жалғасады. Өйткені балалардың жазғы демалыс уақытын қауіпсіз әрі пайдалы өткізуі маңызды.

Жазғы сауықтыру лагерлеріндегі балалар да есірткіге қарсы түсіндіру жұмыстарына қамтылады. Бұл жерде салауатты өмір салты, спортпен айналысу, зиянды әдеттерден аулақ болу және өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау тақырыптарына басымдық беріледі.

– Спорттық іс-шаралардың бұл бағыттағы профилактикаға қандай қатысы бар?

– Салауатты өмір салтын қалыптастыру – есірткіге тәуелділіктің алдын алудың маңызды бағыттарының бірі.

Сондықтан профилактикалық жоспарға спорттық іс-шаралар да енгізілген. 2026 жылға 9 спорттық іс-шара жоспарланса, 1 шілдеге дейін оның 2-еуі өткізілді.

Мақсат – жастардың бос уақытын пайдалы ұйымдастыру, спортқа қызығушылығын арттыру және денсаулықты сақтаудың маңызын көрсету.

– Ақпараттық жұмыстардың әлеуметтік желілердегі бағыты қандай?

– Қазіргі таңда ақпаратты халыққа жеткізудің тиімді арналарының бірі – әлеуметтік желілер. Сондықтан өткізілген профилактикалық іс-шаралар бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілердің ресми парақшаларында кеңінен жарияланып келеді.

Мысалы, «Маңғыстау облыстық психикалық денсаулық орталығы» мамандарының қатысуымен әлеуметтік желілерде 15 ақпараттық материал жарияланды.

Бұл арқылы профилактикалық ақпараттың аудиториясын кеңейтуге мүмкіндік бар.

– Мұндай жұмыстардың негізгі нәтижесі ретінде нені айтуға болады?

– Ең басты нәтиже – халық арасында есірткі құралдары мен психотроптық заттарды заңсыз пайдаланудың алдын алу туралы түсінікті күшейту және салауатты өмір салтын насихаттау.

Профилактика бір реттік акциямен шектелмеуі керек. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар тұрақты негізде жүргізіліп келеді.

Қазірдің өзінде облыс бойынша жүздеген профилактикалық іс-шара ұйымдастырылып, мыңдаған адам қамтылды. Ал жыл соңына дейін бекітілген жоспарға сәйкес жұмыстар жалғаса береді.

Біздің мақсатымыз – тұрғындардың денсаулығын қорғау, әсіресе балалар мен жастардың есірткі ортасына түсуінің алдын алу және қоғамда салауатты өмір салтын қалыптастыру.

Сондықтан алдағы уақытта да медициналық ұйымдар, білім беру мекемелері, бұқаралық ақпарат құралдары және басқа да мүдделі тараптармен бірлескен ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жалғастырылады.

 Олжас Әбдіхалық