Бұл жұмыс 2025 жылғы педагогтердің тамыз конференциясында Президенттің берген тапсырмасына сәйкес қолға алынып, сол жылдың қыркүйегінен бастап кезең-кезеңімен іске асырылып жатыр. 2025 жылғы қарашада «Жасанды интеллект туралы» заң қабылданды. 2026 жылғы мамырда Орта білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізу жөніндегі Президент Жарлығы бекітілді. Қазақстанның орта білім беру жүйесінде ауқымды өзгерістер орын алуда.Заман талабы мен технологиялардың қарқынды дамуына байланысты мектеп пәндерінің мазмұны түбегейлі жаңартылып, жасанды интеллект (ЖИ) элементтері ресми түрде оқу бағдарламасына енгізілді. Бұл қадам тек атаудың ауысуы емес, өсіп келе жатқан ұрпақтың цифрлық дәуірдегі сауаттылығын арттыруға бағытталған маңызды стратегиялық қадам болып отыр. 

Мемлекет басшысының бастамалары мен қабылданған нормативтік-құқықтық актілерге сәйкес, негізгі пәндердің атаулары толықтырылды:  1–4-сыныптар:«Цифрлық сауаттылық» пәні «Цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект» болып өзгертілді.  5–11-сыныптар:«Информатика» пәні «Информатика және жасанды интеллект» атауына ие болды.  Бұл реформаның басты мақсаты – оқушыларды жасанды интеллект технологияларын тек тұтынушы ретінде пайдалануға ғана емес, оны саналы, тиімді әрі жауапкершілікпен қолдануға үйрету. Ол үшін жалпы білім беру бағдарламасына ЖИ бойынша жаңа бөлімдер қосылып, барлығы 43 жаңа оқу мақсаты бекітілді. 

Оқу бағдарламасы балалардың жас ерекшеліктеріне қарай кезең-кезеңімен күрделенетін үш деңгейге бөлінген:   Бастауыш сыныптар (1–4-сыныптар). Бөлім:«Медиасауаттылық және жасанды интеллект» (17 оқу мақсаты).  Негізгі бағыты: Оқушылар жасанды интеллектімен күнделікті өмірдегі қарапайым мысалдар арқылы танысады. Сонымен қатар балаларға цифрлық қауіпсіздік, жеке деректерді қорғау және интернеттегі жауапты мінез-құлық негіздері түсіндіріледі.   Негізгі орта буын (5–9-сыныптар). Бөлімдер: «Компьютерлік ойлау және бағдарламалау», «Денсаулық, қауіпсіздік және жасанды интеллект» (14 оқу мақсаты).  Негізгі бағыты: Бұл кезеңде оқушылар ЖИ құралдарын оқу процесінде тиімді пайдалануға дағдыланады. Атап айтқанда, дұрыс сұраныстар (промпттар) құрастыруды, алынған нәтижелерді сыни тұрғыдан бағалауды, сондай-ақ киберқауіпсіздік пен академиялық адалдық қағидаттарын сақтауды үйренеді.   Жоғары сыныптар (10–11-сыныптар). Бөлім: «Деректерді басқару және жасанды интеллект» (12 оқу мақсаты).  Негізгі бағыты: Жоғары сынып оқушылары жасанды интеллектінің жұмыс істеу қағидаттарын терең түсініп, оны практикада қолдануға машықтанады. Бағдарламаға машиналық оқыту, нейрондық желілер, деректерді талдау және қолданбалы криптография негіздері енгізілген. 

Бүгінгі таңда жасанды интеллект экономикадан бастап медицина мен білім беруге дейінгі барлық саланың ажырамас бөлігіне айналып келеді.Сондықтан бұл өзгерістер жас буынды болашақ еңбек нарығының қатаң талаптарына сай дайындауда шешуші рөл атқарады.  Жаңартылған оқу бағдарламалары сынақтан (апробациядан) сәтті өтіп, қазіргі уақытта білім беру үдерісіне толық енгізілуде. Сондай-ақ мұғалімдерге арнайы әдістемелік ұсынымдар әзірленіп, педагогтердің ЖИ құралдарын сабақ барысында қауіпсіз әрі сапалы қолдануына жағдай жасалуда. 

Осы құжаттарды жүзеге асыру шеңберінде мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты, үлгілік оқу жоспарлары мен бағдарламалары жаңартылды. Атап айтқанда:1-4-сыныптар: «Цифрлық сауаттылық» пәні «Цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект» болып өзгертілді.5-11-сыныптар: «Информатика» пәні «Информатика және жасанды интеллект» болып өзгертілді.

Жаңартылған оқу бағдарламалары өткен оқу жылында апробациядан сәтті өтіп, оң сараптамалық қорытынды алды және қазіргі уақытта белгіленген тәртіппен бекітілу сатысында тұр.Сонымен қатар, педагогтер үшін білім беру үдерісінде жасанды интеллектіні тиімді әрі қауіпсіз қолдану бойынша әдістемелік ұсынымдар әзірленіп жатыр.

Асемгүл ГАЛИМОВА